Ten artykuł dotyczy miasta w Polsce. Zobacz też: inne znaczenia słowa
Sopot.
Sopot (kaszb. Sopòt lub też Sopòtë, Copòtë, Copòt, niem. Zoppot)[3] – miasto na prawach powiatu w północnej Polsce nad Zatoką Gdańską (Morze Bałtyckie), położone na Pobrzeżu Gdańskim, pomiędzy Gdańskiem i Gdynią, z którymi tworzy Trójmiasto. Jest jednym z miast aglomeracji gdańskiej. Sopot jest najmniejszym pod względem ludności miastem na prawach powiatu w Polsce.
Sopot jest kurortem nadmorskim, miastem uzdrowiskowym, po II wojnie światowej znanym z organizowanych tam od 1961 w Operze Leśnej konkursów piosenki Sopot Festival.
Miasto posiada najdłuższe w Europie molo o drewnianej konstrukcji.
Po reformie administracyjnej w 1999 Sopot w drodze wyjątku otrzymał uprawnienia miasta na prawach powiatu (przysługujące nominalnie miastom o liczbie ludności powyżej 100 tys.). Może także poszczycić się najniższym w Polsce stopniem bezrobocia wynoszącym 3,4% (ok. 700 osób)[4].
Większa część miasta położona jest na Pobrzeżu Kaszubskim, natomiast mniejsza zachodnia znajduje się na Pojezierzu Kaszubskim. Znajduje się nad Zatoką Gdańską.
Miasto jest położone na wysokości od 0 do 152,2 m n.p.m.potrzebne źródło
-
Osobny artykuł: Historia Sopotu.
Kalendarium:
| Jan Kochanowski, "Dryas Zamechska" |
Jeśli chcesz rzek przezornych pławem napaść oczy:
Tu Sopot i Tenwica swoję rosę toczy |
"Sopot" to bardzo popularny w Słowiańszczyźnie hydronim (w Polsce dwie rzeki i jeden potok), od psł. *sopotъ - "potok szumiący, źródło" (por. przymiotnik sapowaty "bagnisty, wilgotny", u Kazimierza Rymuta również sopot - "źródło, wodotrysk"), który tworzył przede wszystkim nazwy rzeczne i z kolei nazwy miejscowości położonych nad nimi. W Serbii istnieje co najmniej 7 miejscowości o tej nazwie (Сопот), 4 w Macedonii, 3 w Bułgarii, 2 w Chorwacji, 2 na Ukrainie i co najmniej po jednej w Bośni, Rumunii i Albanii nie wspominając o równie popularnych w krajach słowiańskich nazwach derywowanych typu Sopotsko/Сопотско, Sopotnica/Сопотница albo Sopotnia, Sopotnik[5].
W 1283 Mściwój II nadał Sopot, Sopoth (w 1291) cystersom z Oliwy (dziś odcinek ulicy 1 Maja i część ulicy Bohaterów Monte Cassino, na południe od starego grodziska[6]), z końcem wieku XVI była to wieś rybacka. Od zniemczonej postaci (c zamiast s) Zoppot powstały polskie Copot, Copoty, Soboty, Sobótka[7] gdyż nie rozumiano wyrazu sopot, jednak prawidłowa (obecna, od 1945) nazwa przetrwała w kaszubszczyźnie co zauważał już w 1922 prof. J. Lange na łamach "Gazety Gdańskiej"; pokusił się też on na zlokalizowanie strumienia o nazwie "Sopot"[8]:
|
Wieś sama koncentrowała się mniej więcej około tego punktu, gdzie się styka górna część ulicy Morskiej ze szosą gdańską i pomorską. Blisko owego punktu znajdowała się też ongi karczma, a przed nią staw wiejski, zasilany wymienionym powyżej strumykiem. Na tem samem miejscu podzieś dzień jeszcze widzimy bardzo starej daty gościniec. Nic nie sprzeciwia się przypuszczeniu, że już pierwotni osadnicy obrali sobie to właśnie miejsce dla swoich siedzib. W takim razie możnaby łacno przypuścić, że owa wspomniana rzeczka "Dorfiflies", która jeszcze teraz, w podziemne rury ujęta przepływa wzdłuż ulicy Morskiej, w dawnych czasach nosiła nazwę "Sopot".
|
a wcześniej w 1913 Bolesław Śląski pisał[9]:
|
Owa powszechnie znana miejscowość kąpielowa nad Bałtykiem, dokoła której siedzi w mnogiej liczbie lud polski, nie ma dotychczas, rzecz szczególna, ustalonej w ustach naszej inteligencyi nazwy. Jedni ją zowią całkiem zniemiecka "Copot" lub "Copoty", inni zaś bardziej z polska - "Sopotami" lub nawet "Sobotami", jeżeli nie "Sobótką". Tymczasem jedynie poprawna nazwa, za którą przemawia zarówno zasada językowa, jak i historyczna, to - "Sopot".
Już ks. Pobłocki w swoim słowniku kaszubskim, wydanym w Chełmnie w 1887, wyraźnie zaznacza, iż starsze pokolenie ludzi, w pobliżu rzeczonej miejscowości zamieszkałych, nie mówi inaczej tylko "Sopot", i że nazwa ta pozostaje w związku etymologicznym z wyrazami: sop, sopowaty, sopotać. Powiada on między innemi... "Sopot" = osada założona na miejscu zdroistem, sapowatem...
|
Kazimierz Rymut, dla którego nazwa wskazywała na szumiąca wodę jako źródło toponimu, bardziej doszukiwał się "Sopotu" w rzeczce przepływającej obok sopockiego grodziska[10].
| Rok |
Liczba ludności |
|
2007
|
39 154
|
|
2008
|
38 821
|
|
2009
|
38 460
|
|
2010
|
38 141
|
W miejscowości działał oddział przedsiębiorstwa państwowego Państwowe Tory Wyścigów Konnych. Obok działał Państwowy Ośrodek Treningu Koni Sopot[11], w 1993 jako Ośrodek Treningu Koni Sopot[12]. W 1994 jako Zakład Treningowy Skarbu Państwa Sopot[13], następnie w 1994 przekształcony w Hipodrom Sopot Sp. z o.o., a w 1999 spółka została skomunalizowana.
Zakład balneologiczny W Zakładzie Balneologicznym można skorzystać ze zdrowotnych kąpieli solankowych oraz inhalacji.
Plac Zdrojowy przed
molo widziany z latarni morskiej. Po lewej odbudowa Domu Zdrojowego, w środku budowa hotelu
Sheraton
Poczta w Sopocie (z prawej strony zdjęcia)
edytuj Zabytki i obiekty turystyczne
-
Osobny artykuł: Zabytki Sopotu.
- Kościół Zbawiciela – kościół parafii ewangelicko-augsburskiej, zbudowany w latach 1913-1919, wpisany do rejestru zabytków 12 sierpnia 1976[14]
- Zakład Balneologiczny, wpisany do rejestru zabytków 18 maja 1982[14]
- ul. Bohaterów Monte Cassino o długości 635 m; wcześniejsze nazwy: do 1945 – Seestraße (Morska), 1945-1956 – Konstantego Rokossowskiego
- grodzisko wczesnośredniowieczne, ul. Haffnera
- Latarnia Morska
- molo spacerowe drewniane, z XIX/XX
- Opera Leśna z 1909, w okresie międzywojennym popularność zdobyła dzięki organizowanym tutaj Festiwalom Wagnerowskim, w okresie powojennym – międzynarodowym festiwalom piosenki
- Krzywy Domek
- cmentarz żydowski z 1913, ul. Malczewskiego, wpisany do rejestru zabytków 30 listopada 1983[14]
- plaże nad Zatoką Gdańską
- Trójmiejski Park Krajobrazowy – park krajobrazowy, utworzony 3 maja 1979
- Wielka Gwiazda – skrzyżowanie dróg spacerowych na obszarze Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego
edytuj Imprezy cykliczne
Lista imprez cyklicznych odbywających się w Sopocie:
edytuj Baza noclegowa
W Sopocie są 3 hotele pięciogwiazdkowe (tj. Sofitel Grand, Sheraton Sopot, Rezydent), 2 czterogwiazdkowe (Hotel Haffner i Hotel Bayjonn) oraz trzygwiazdkowe (Hotel Europa, Hotel Villa Baltica, Hotel Opera).
edytuj Uzdrowisko Sopot
W uzdrowisku prowadzone jest leczenie w następujących kierunkach: choroby ortopedyczno-urazowe, choroby reumatologiczne, choroby kardiologiczne i nadciśnienie, choroby dolnych dróg oddechowych, osteoporoza[15].
Na terenie Sopotu znajduje się 5 zakładów lecznictwa uzdrowiskowego[16].
Na terenie uzdrowiska znajdują się udokumentowane naturalne surowce lecznicze: 4,2% woda chlorkowo-sodowa (solanka), jodkowa[17].
-
- 1864 – uruchomienie pierwszego środku transportu miejskiego – omnibusu konnego na trasie Gdańsk – Sopot przez firmę „Thiel, Goldwied und Hadlich”
- 1870 – do miasta dociera kolej
- 1926 – uruchomienie pierwszej linii autobusowej z Gdańska do Sopotu przez firmę „Danziger Verkehrsgesellschaft”
- do 1927 funkcjonowało nieopodal Łazienek Południowych lądowisko hydroplanów, z którego utrzymywano rozkładową komunikację lotniczą m.in. z Niemcami
- 1928 – 1934 – utrzymywanie linii autobusowej z Gdyni do Sopotu przez firmę „Władysław Szandrach”
- 1929 – 1930 – utrzymywanie linii autobusowej z Gdyni przez Towarzystwo Komunikacji Autobusowej
- 1930 – 1939 – utrzymywanie linii autobusowej z Gdyni przez Miejskie Towarzystwo Komunikacyjne
- 1940 – 1942 – utrzymywanie linii autobusowej Gdańsk-Gdynia przez firmę „Danziger Elektrische Strassenbahn AG”
- 1942 – 1945 – utrzymywanie linii autobusowej Gdańsk-Gdynia przez firmę „Verkehrsbetriebe Danzig Gotenhafen”
- 1945 – uruchomienie linii autobusowej Gdańsk-Gdynia
- 1946 – 1953 do Sopotu docierała linia tramwajowa nr 7 z Gdańska
- 1947 – otwarcie połączenia trolejbusowego z Gdyni
- doktora Jana Jerzego Haffnera
- Adama Mickiewicza
- Armii Krajowej
- Danuty Siedzikówny "Inki"
- Esperantystów
- Fontanna z posągiem rybaka
- Fryderyka Chopina
- Jana Pawła II
- Marynarzy
- Mieszkańców Sopotu
- Powrót Sopotu do Polski
- Sopockiego Parasolnika
- Sportowców
- Wojenny (żołnierzy radzieckich)
- Uniwersytet Gdański
- Wydział Zarządzania, ul. Armii Krajowej 101; do 1969 część Wyższej Szkoły Ekonomicznej, następnie Wydział Ekonomiki Produkcji UG
- Wydział Ekonomiczny, ul. Armii Krajowej 119-121; do 1969 część Wyższej Szkoły Ekonomicznej, następnie Wydział Ekonomiki Transportu UG
- Sopocka Szkoła Wyższa, ul. Kościuszki 47; do 2008 jako Wyższa Szkoła Finansów i Rachunkowości w Sopocie
- Europejska Szkoła Hotelarstwa, Turystyki i Przedsiębiorczości, ul. Zamkowa Góra 25; wcześniej jako Wyższa Szkoła Wychowania Fizycznego i Turystyki
- Wydział Zamiejscowy Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej, ul. Polna 16-20
- Sopocka Szkoła Zarządzania
- Zespół Szkół nr 1 im. Marii Skłodowskiej-Curie
- I Liceum Ogólnokształcące
- V Liceum Sportowe SMS
- Gimnazjum nr 1
- Lokalna Akademia Informatyczna przy ZSO 1
- II Liceum Ogólnokształcące im. Bolesława Chrobrego
- III Liceum Ogólnokształcące im. Agnieszki Osieckiej
- Sopocka Akademia Tenisowa – Gimnazjum i Liceum Ogólnokształcące
- Zespół Szkół Handlowych
- Sopockie Szkoły Autonomiczne (Sopocka Autonomiczna Szkoła Podstawowa, Sopockie Autonomiczne Gimnazjum, Sopockie Autonomiczne Liceum)
- Gimnazjum nr 2
- Zespół Szkół nr 3
- Szkoła Podstawowa z Oddziałami Sportowymi nr 7
- Gimnazjum Sportowe nr 3
- Szkoła Podstawowa z Oddziałami Integracyjnymi nr 8
Muzeum Sopotu, wcześniej rezydencja władz partyjno-rządowych PRL (1945-1983)
Skansen archeologiczny Grodzisko
edytuj Galerie i Muzea
- Muzeum Sopotu
- Grodzisko Skansen Archeologiczny
- Państwowa Galeria Sztuki
- Kino Polonia
- Multikino Sopot (od 2009)
- DKF Kurort (od 2009 projekcje odbywają się w salach Multikina Sopot)
- Polska Filharmonia Kameralna Sopot
W 2014 miasto będzie gospodarzem lekkoatletycznych halowych mistrzostw świata[18][19][20][21].
- Uczniowski Klub Sportowy "Siódemka" – koszykówka i sporty wodne
- Sopocki Klub Jeździecki
- Sopocki Klub Lekkoatletyczny
- Stowarzyszenie motorowodne Yacht Klub Sopot
- Mini Golf Club Sopot – Minigolfowy klub sportowy
- MKS Ogniwo Sopot – Ekstraliga Rugby (wielokrotny mistrz Polski w różnych kategoriach wiekowych)
- Trefl Sopot – zespół koszykówki mężczyzn (Mistrz Polski 2004, 2005, 2006, 2007, 2008)
- Trefl Sopot – zespół siatkówki żeńskiej występujący w pierwszej lidze siatkówki kobiet
- SPK – Sopocki Potok Kamionka – Stowarzyszenie Sportowe (Piłka Nożna, Siatkówka – III liga mężczyzn)
- Pomorskie Stowarzyszenie Sportowe Jantar Sopot – zespół piłkarski mężczyzn
- PDP Karlikowo Sopot – drużyna piłkarska mężczyzn
- Klub Piłkarski Sopot – V liga PomZPN
- Sopocki Klub Żeglarski Hestia Sopot
- SSK Navigo Sopot Sopocka Szkoła Katamaranów Navigo i Uczniowski Klub Sportowy Navigo
- SSKiR – Sopockie Stowarzyszenie Kulturystyki i Rekreacji
- Sopot Curling Club Wa ku'ta
- Sopocki Klub Hokejowy – SKH Mad Dogs Sopot
- Sekcja pływacka MOSiR Sopot
- Klub Uczelniany AZS SSW Sopot – przy Sopockiej Szkole Wyższej
- Sopockie Rowerowe Stowarzyszenie "FreeStajnia"
- Sopockie WOPR
- Sopocki Klub Kendo
edytuj Administracja
Organem uchwałodawczym jest Rada Miasta Sopotu, składająca się z 21 radnych[22]. Mieszkańcy wybierają organ wykonawczy – Prezydenta Miasta Sopotu.
Miasto jest członkiem organizacji: Komunalny Związek Gmin "Dolina Redy i Chylonki", Metropolitalny Związek Komunikacyjny Zatoki Gdańskiej.
edytuj Władze do 1945 roku
- Lohauss, wójt
- 1900-1905 – dr Volkmar von Wurmb, od 1900 wójt, od 1902 burmistrz (1853-1905)
- 1905-1908 – dr Johannes Kollath, burmistrz (1871-1908)
- 1908 – baron von Gagern, burmistrz komisaryczny
- 1908-1919 – Max Woldmann, burmistrz (1868-1919)
- 1919-1930 – dr Erich Laue, od 1910 prac. magistratu, od 1919 p.o. burmistrza, od 1920 burmistrz, a następnie również starosta sopocki, od 1923 nadburmistrz (-1933)
- 1930-1936 – dr Hermann Lewerentz, nadburmistrz (1893-1939)
- 1932-1934 – dr Wilhelm Fließbach, burmistrz
- 1934-1941 – Erich Temp, nadburmistrz komisaryczny, od 1939 również starosta Sopot-Gdynia (1904-po 1945)
- 1942 – Gerchard Koß, p.o. burmistrz
- 1942 – Schröder
- 1942-1945 – funkcję nadburmistrza pełnili p.o. prezydenci policji m. Gdańska
edytuj Władze od 1945 roku
- 1945 – Henryk Michniewicz, burmistrz, od 1945 prezydent (1907-1956)
- 1945 – Tadeusz Soboń, prezydent
- 1946 – Antoni Turek, prezydent (1907-1996)
- 1946-1948 – Leonard Wierzbicki, prezydent (1888-?)
- 1948 – Srebrnik, prezydent
- 1948 – Bolesław Śliwiński, prezydent
- 1948-1949 – Jan Kapusta, prezydent (1908-1953)
- 1949-1950 – Piotr Nowak, prezydent
- 1950-1952 – Alfred Müller, prezydent, od 1950 przew. Miejskiej Rady Narodowej (1905-1980)
- 1952-1954 – Hieronim Kozieł, przewodniczący (1910-1970)
- 1954-1958 – Roman Kosznik, przewodniczący (1927-1974)
- 1958-1965 – Stanisław Podraszko, przewodniczący (1911-1973)
- 1965-1969 – Zenon Bancer, przewodniczący
- 1969-1978 – Bolesław Robakowski, przewodniczący, od 1973 prezydent
- 1978-1981 – Lech Świątkowski, prezydent
- 1981-1984 – Cezary Dąbrowski, prezydent (1941-)
- 1984-1990 – Andrzej Plona, prezydent
- 1990-1992 – Henryk Ledóchowski, pierwszy demokratycznie wyłoniony prezydent miasta Sopotu (1944-)
- 1992-1998 – Jan Kozłowski, prezydent (1946-)
- 1998-nadal – dr Jacek Karnowski, prezydent (1963-)
edytuj Podział administracyjny
|
|
Ta sekcja od 2011-11 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji.
Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte.
Aby uczynić sekcję weryfikowalną, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
Dzielnice miasta:
edytuj Współpraca międzynarodowa
Sopot utrzymuje kontakty partnerskie z następującymi miastami[23]:
edytuj Wspólnoty wyznaniowe
Kościół garnizonowy św. Jerzego w Sopocie
kościoły katolickie zobacz też: archidiecezja gdańska
- Kościół garnizonowy św. Jerzego, ul. Kościuszki 1, wcześniej św. Zbawiciela
- Kościół parafialny św. Andrzeja Boboli, ul. Powstańców Warszawy 15
- Kościół parafialny św. Bernarda, ul. Abrahama 41-43
- Kościół parafialny Zesłania Ducha Świętego, ul. Kujawska 50-52
- Kościół parafialny NMP Gwiazdy Morza, ul. Kościuszki 19
- Kościół parafialny Najświętszego Serca Pana Jezusa, ul. Malczewskiego 18
- Kościół parafialny św. Michała Archanioła, ul. 3 Maja 38a
kościoły protestanckie
Inne
edytuj Honorowi Obywatele Sopotu
Rada Miasta Sopotu, a w PRL Miejska Rada Narodowa w Sopocie przyznała tytuł Honorowego Obywatela Sopotu następującym osobom[25][26]:
- 1915: August von Mackensen – feldmarszałek niemiecki
- 1928: Władysław Wagner – żeglarz, pisarz
- 1979: Marian Mokwa – malarz, podróżnik
- 1982: Roman Heising – założyciel i rektor Państwowej Wyższej Szkoły Muzycznej w Sopocie, działacz społeczny
- 1983: załoga statku Sopot – za rozsławianie Sopotu na świecie
- 1983: Franciszek Mamuszka – krajoznawca, badacz dziejów i kultury Pomorza
- 1995: Lech Wałęsa – polityk
- 2001: Andrzej Dudziński – grafik
- 2001: Elżbieta Duńska-Krzesińska – lekkoatletka
- 2001: Seweryn Krajewski – muzyk
- 2001: Czesław Miłosz – poeta
- 2001: Izabela Sierakowska-Tomaszewska – prapraprawnuczka hrabiego Kajetana Sierakowskiego, gospodarza sopockiego dworku, dziś najstarszego budynku w mieście
- 2007: Władysław Bartoszewski – polityk, działacz społeczny, historyk, dziennikarz, pisarz
- 2008: Tadeusz Gocłowski – arcybiskup senior archidiecezji gdańskiej
Przypisy
- ↑ Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2010 r.)
- ↑ Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym
- ↑ Dr F. Lorentz "Polskie i kaszubskie nazwy miejscowości na Pomorzu Kaszubskiem" (ISBN 83-60437-22-X) (ISBN 978-83-60437-22-3)
- ↑ Bezrobotni oraz stopa bezrobocia wg województw, podregionów i powiatów (Stan na koniec sierpnia 2011 r.); dane GUS. [dostęp 12.10.2011].
- ↑ Stanisław Rospond, Słownik etymologiczny miast i gmin PRL, Wrocław 1984, s.360
- ↑ Stanisław Pazyra (red.), Miasta polskie w tysiącleciu, t.I, Warszawa 1965, s.396
- ↑ Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom XI, Warszawa 1890, s. 78
- ↑ J. Lange, Pierwotne znaczenie nazwy Sopotu, "Gazeta Gdańska", 1922.02.12 nr 35, s.13-14, wymaga DjVu
- ↑ Bolesław Śląski, Dwa przyczynki kaszubskie, "Ziemia. Tygodnik Krajoznawczy Ilustrowany" 1913, R.4, nr 50, s.14, wymaga DjVu
- ↑ Kazimierz Rymut, Nazwy miast Polski, Wrocław 1980, s.225
- ↑ Dz. U. z 1986 r. Nr 47, poz. 229
- ↑ (Dz. U. z 1993 r. Nr 31, poz. 142)
- ↑ (Dz. U. z 1994 r. Nr 83, poz. 383)
- ↑ 14,0 14,1 14,2 Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków: pomorski rejestr zabytków KOBiDZ. [dostęp 2008-12-31].
- ↑ (§7. Statut Uzdrowiska Sopot) Uchwała Nr XXXVI/429/2010 Rady Miasta Sopotu z dnia 5 marca 2010 r. (Dz. Urz. Pomorskiego z 2010 r. Nr 77, poz. 1349)
- ↑ (Załącznik tekstowy Nr 1 do Statutu Uzdrowiska Sopot) Uchwała Nr XXXVI/429/2010 Rady Miasta Sopotu z dnia 5 marca 2010 r. (Dz. Urz. Pomorskiego z 2010 r. Nr 77, poz. 1349)
- ↑ (§6. Statut Uzdrowiska Sopot) Uchwała Nr XXXVI/429/2010 Rady Miasta Sopotu z dnia 5 marca 2010 r. (Dz. Urz. Pomorskiego z 2010 r. Nr 77, poz. 1349)
- ↑ Host cities for 2014 IAAF World Athletics Series are decided (ang.). iaaf.org. [dostęp 11 listopada 2011].
- ↑ Sopot będzie organizatorem halowych mistrzostw świata w lekkoatletyce! (pol.). sport.pl. [dostęp 11 listopada 2011].
- ↑ Rafał Bała: HALOWE MŚ 2014 W SOPOCIE! (pol.). Polski Związek Lekkiej Atletyki. [dostęp 11 listopada 2011].
- ↑ HMŚ w lekkiej atletyce w Sopocie! (pol.). przegladsportowy.pl. [dostęp 11 listopada 2011].
- ↑ Zarządzenie nr 56/10 Wojewody Pomorskiego z dnia 4 marca 2010r. (Dz. Urz. Woj. Pomorskiego z 2010 r. Nr 35, poz. 594)
- ↑ Miasta partnerskie Sopotu. [dostęp 2011-08-03].
- ↑ Sopot – Zakopane: miasta partnerskie. [dostęp 2011-08-03].
- ↑ Biografie Honorowych Obywateli Sopotu. [dostęp 2011-08-03].
- ↑ Honorowi Obywatele Sopotu. [dostęp 2011-08-03].
edytuj Linki zewnętrzne
|
Podział administracyjny Sopotu |
|
| Dzielnice administracyjne |
|
 |
|
| Osiedla |
|
|
